समाजलाई बुझ्ने सबैभन्दा गहिरो माध्यम पत्रकारिता हो । पत्रकारिता केवल समाचार लेख्ने पेशा होइन, यो समाजको नाडी छाम्ने जिम्मेवारी हो । मैले वर्षौंसम्म पत्रकारिताको अभ्यास गर्दै जनताको पीडा, अन्याय, विभेद र राज्यको कमजोर उपस्थिति नजिकबाट अनुभव गर्ने अवसर पाएँ । यही अनुभवले मलाई एउटा प्रश्नतर्फ धकेल्यो — के केवल समाचार लेखेर मात्र समाज परिवर्तन सम्भव छ ?
पत्रकारिताले आवाज दिन्छ, तर निर्णय गर्ने ठाउँमा आवाज नपुगे परिवर्तन अधुरो रहन्छ । यही बिन्दुबाट मेरो यात्रा पत्रकारिताबाट राजनीतितर्फ मोडिएको हो । संसद् केवल कानुन बनाउने संस्था मात्र होइन, यो समाजको दिशा तय गर्ने केन्द्रीय थलो हो । यदि त्यहाँ जनताको वास्तविक प्रतिनिधित्व हुन सकेन भने लोकतन्त्र केवल औपचारिकता बन्ने खतरा रहन्छ । त्यसैले मैले सांसदको उम्मेदवारी दिने निर्णय गरेको हुँ ।
राजनीति मेरो लागि पद प्राप्तिको बाटो होइन, समाज रूपान्तरणको साधन हो । मैले पत्रकार, लेखक र राजनीतिक कार्यकर्ताका रूपमा बिताएको जीवनको लामो यात्रापछि आज प्रतिनिधिसभा सदस्यको उम्मेदवारको रूपमा उभिँदा, मेरो मनमा एउटा प्रश्न सधैं घुमिरहन्छ — के लोकतन्त्र केवल निर्वाचनमा सीमित छ, कि यसले जनताको जीवनमा वास्तविक परिवर्तन ल्याउनुपर्छ ? यही प्रश्नको उत्तर खोज्दै म आज ‘पत्रकारितादेखि संसद्सम्म’को यात्रा गर्न उभिएको छु ।
मेरो राजनीतिक र वैचारिक यात्रा कुनै सहज मार्ग थिएन । २०५६ सालदेखि विद्यार्थी आन्दोलन हुँदै माओवादी आन्दोलनमा सक्रिय सहभागिता, गिरफ्तारी, हिरासत र जेल जीवन—यी सबै अनुभवहरूले मलाई राज्य र समाजको वास्तविक चरित्र बुझ्ने अवसर प्राप्त भयो । हनुमानढोका हिरासतमा बिताएका २४ दिन र सेन्ट्रल जेलमा बिताएको करिब दुई वर्षले मलाई एउटा कठोर यथार्थ सिकायो — न्याय, समानता र अधिकारका कुरा केवल कागजमा लेखेर पुग्दैन, त्यसका लागि संघर्ष गर्नुपर्छ । यही संघर्षले मेरो राजनीतिक चेतना निर्माण गर्यो ।
जेलबाट बाहिरिएपछि मेरो यात्रा पत्रकारितातर्फ मोडियो । पत्रकारिताले मलाई समाजको गहिरो अध्ययन गर्ने अवसर दियो । मैले करिब दुई दशक नेपाली पत्रकारितामा बिताएँ । तर पत्रकारिता केवल पेशा होइन, मेरो लागि जनताको आवाज उठाउने माध्यम बन्यो ।
जेलबाट बाहिरिएपछि मेरो यात्रा पत्रकारितातर्फ मोडियो । पत्रकारिताले मलाई समाजको गहिरो अध्ययन गर्ने अवसर दियो । समदृष्टि, प्रकाश साप्ताहिक, राजधानी दैनिक जस्ता सञ्चार माध्यमहरूमा काम गर्दै मैले करिब दुई दशक नेपाली पत्रकारितामा बिताएँ । तर पत्रकारिता केवल पेशा होइन, मेरो लागि जनताको आवाज उठाउने माध्यम बन्यो । श्रमजीवी पत्रकारहरूको अधिकारका लागि संघर्ष गर्दै, श्रमजीवी पत्रकार संघ, नेपालको स्थापना र नेतृत्व गर्ने अवसर पाएँ । समाचार लेखेर मात्र परिवर्तन सम्भव हुँदैन, त्यसलाई नीतिमा रूपान्तरण गर्नुपर्छ । राजनीति मेरो लागि व्यक्तिगत महत्वाकांक्षाको विषय होइन, बरु एउटा न्यायपूर्ण समाज निर्माण गर्ने माध्यम हो । मिडिया हाउसभित्रको श्रमशोषणविरुद्ध आवाज उठाउनु यी सबै अनुभवहरूले म के निष्कर्षमा पुगेको छु भने यो राज्य संरचना अझै पनि श्रमजीवी वर्गको पक्षमा छैन ।
मेरो जीवनका भोगाइहरू कर्णालीको विकट भूगोलसँग जोडिएका छन् । त्यहाँको गरिबी, विभेद र राज्यको उपेक्षाले मलाई सधैं प्रश्न गर्न बाध्य बनायो — के हामी सबै नागरिक बराबर छौं ? यही प्रश्नले मलाई प्रगतिशील राजनीतिक दृष्टिकोणतर्फ डोर्यायो । प्रगतिशील सोचले लोकतन्त्रलाई केवल निर्वाचन प्रक्रियामा सीमित राख्दैन, यसले सामाजिक न्याय, आर्थिक समानता र उत्पादनमुखी विकासलाई केन्द्रमा राख्छ ।
आज म भक्तपुर–२ बाट उम्मेदवार बनेर उभिँदा, मेरो उम्मेदवारी केवल व्यक्तिगत निर्णय होइन, एउटा वैचारिक प्रतिबद्धता हो । ‘परिवर्तनका लागि प्रगतिशील विचार, विकास र समृद्धिका लागि जन्मदेव आधार’ भन्ने नाराले मेरो राजनीतिक दृष्टिकोणलाई स्पष्ट रूपमा प्रस्तुत गर्छ । म विश्वास गर्छु — यदि राजनीति जनताको जीवनसँग जोडिँदैन भने त्यो केवल सत्ताको खेलमा सीमित हुन्छ ।
भक्तपुर–२ मा मेरो उम्मेदवारी
भक्तपुर–२ मा चुनावी अभियानका क्रममा मैले जनताको गुनासो नजिकबाट सुन्ने अवसर पाएको छु । जनतामा पुराना राजनीतिक दलहरूप्रति गहिरो निराशा देखिन्छ । वर्षौंदेखि दोहोरिएको राजनीति, साना–साना विकासका नाममा गरिएको प्रचार र दीर्घकालीन नीति अभावले जनताको विश्वास कमजोर बनाएको छ । जनताले विकासभन्दा बढी नीति र दृष्टिकोण खोजिरहेका छन् ।
यस क्षेत्रका समस्याहरू बहुआयामिक छन् । तीव्र शहरीकरण भए पनि पूर्वाधार विकास योजनाबद्ध छैन । सडक, ढल, खानेपानी जस्ता आधारभूत सेवामा अझै पनि समस्या छ । धुलाम्मे र हिलाम्मे सडक, वर्षायाममा डुबान, अव्यवस्थित तारजाल—यी समस्याहरूले नागरिकको दैनिक जीवन कष्टकर बनाएको छ ।
सार्वजनिक सेवा प्रणाली अझै पनि बिचौलिया र ढिलासुस्तीको चपेटामा छ । सरकारी कार्यालयहरूमा सहज सेवा पाउन कठिन छ । पारदर्शिता र जवाफदेहिता अभावले जनतामा राज्यप्रति अविश्वास बढेको छ । सूचना प्रविधिको युगमा पनि सेवाहरू पूर्ण रूपमा डिजिटल हुन नसक्दा जनताले सास्ती भोगिरहेका छन् ।
सार्वजनिक सेवा प्रणाली अझै पनि बिचौलिया र ढिलासुस्तीको चपेटामा छ । सरकारी कार्यालयहरूमा सहज सेवा पाउन कठिन छ । पारदर्शिता र जवाफदेहिता अभावले जनतामा राज्यप्रति अविश्वास बढेको छ । सूचना प्रविधिको युगमा पनि सेवाहरू पूर्ण रूपमा डिजिटल हुन नसक्दा जनताले सास्ती भोगिरहेका छन् ।
शिक्षा क्षेत्रमा व्यापारीकरण बढ्दो छ । सामुदायिक विद्यालयहरूको गुणस्तर कमजोर हुँदा विपन्न परिवारका बालबालिकाहरू पछाडि परेका छन् । स्वास्थ्य क्षेत्रमा पनि सरकारी सेवा प्रभावकारी नभएकाले नागरिकहरू महँगो निजी अस्पताल जान बाध्य छन् । सामाजिक सुरक्षा, समावेशिता र रोजगारीका सवालहरू अझै पनि सम्बोधन हुन सकेका छैनन् ।
कृषि योग्य जमिनको प्लटिङ, स्थानीय उत्पादनको उपेक्षा र युवाहरूको विदेश पलायनले अर्थतन्त्र कमजोर बनाएको छ । साथै, विकासका नाममा भक्तपुरको मौलिक संस्कृति र सम्पदामाथि खतरा बढ्दै गएको छ । यी सबै समस्याहरू केवल प्रशासनिक कमजोरी होइनन्, यी संरचनागत समस्याहरू हुन् ।
यही कारण म केवल समस्याको सूची प्रस्तुत गर्न होइन, समाधानसहितको राजनीति गर्न चाहन्छु । मेरो दृष्टिकोण स्पष्ट छ—नीतिगत सुधार, पारदर्शी शासन र जनताको प्रत्यक्ष सहभागितामार्फत परिवर्तन सम्भव छ ।
पूर्वाधार विकासका लागि दीर्घकालीन गुरुयोजना आवश्यक छ । योजनाबद्ध सहरी विकास, गुणस्तरीय सडक, व्यवस्थित ढल निकास र हरियाली क्षेत्रहरूको विस्तारले मात्र सहरलाई बस्न योग्य बनाउन सक्छ ।
सुशासनका लागि डिजिटल प्रणालीको विकास अनिवार्य छ । सरकारी सेवाहरूलाई पूर्ण रूपमा अनलाइन बनाउँदै बिचौलिया प्रथाको अन्त्य गर्नुपर्छ । जनप्रतिनिधि र जनताबीचको दूरी घटाउन नियमित संवाद आवश्यक छ ।
शिक्षा क्षेत्रलाई व्यावहारिक र सीपमूलक बनाउनुपर्छ । सामुदायिक विद्यालयहरूको स्तर सुधार गर्दै प्रविधिमैत्री शिक्षा लागू गर्नुपर्छ । स्वास्थ्य सेवामा समान पहुँच सुनिश्चित गर्दै सरकारी अस्पतालहरूलाई सुदृढ बनाउनुपर्छ ।
सामाजिक सुरक्षा र समावेशितालाई व्यवहारमा लागू गर्नुपर्छ । अपाङ्गता मैत्री पूर्वाधार, ज्येष्ठ नागरिकका लागि सम्मानजनक सेवा र युवाहरूका लागि रोजगारी सिर्जना अनिवार्य छ । स्थानीय उत्पादन र पर्यटन प्रवर्द्धनमार्फत अर्थतन्त्रलाई सुदृढ गर्न सकिन्छ । भक्तपुरको मौलिक संस्कृति र सम्पदालाई संरक्षण गर्दै त्यसलाई आर्थिक अवसरसँग जोड्नुपर्छ ।
तर यी सबै योजनाहरू केवल घोषणामा सीमित हुनु हुँदैन । त्यसका लागि राजनीतिक इच्छाशक्ति, पारदर्शिता र जनताको सक्रिय सहभागिता आवश्यक हुन्छ । मेरो लागि राजनीति केवल चुनाव जित्ने माध्यम होइन । यो एउटा दीर्घकालीन संघर्ष हो—असमानता, अन्याय र विभेदविरुद्धको संघर्ष । श्रमजीवी वर्गको सम्मान, सामाजिक न्याय र समान अवसरको सुनिश्चितता मेरो राजनीतिक जीवनको मूल उद्देश्य हो । आज म तपाईंहरूसँग एउटा मत मात्र होइन, एउटा विश्वास माग्दै छु । त्यो विश्वास—हामीले मिलेर एउटा न्यायपूर्ण, समावेशी र उन्नत समाज निर्माण गर्न सक्छौं भन्ने विश्वास ।
भक्तपुर–२ का जनताले दिएको प्रत्येक मतलाई म विकास, सुशासन र सामाजिक सम्मानमा रूपान्तरण गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दछु । मेरो जीवनका संघर्ष, अनुभव र विचारहरू अब नीतिमा रूपान्तरण गर्ने समय आएको छ । पत्रकारितादेखि संसदसम्मको यो यात्रा केवल मेरो होइन—यो परिवर्तन चाहने हरेक नागरिकको साझा यात्रा हो ।
नेपालको लोकतान्त्रिक अभ्यासले धेरै उपलब्धि हासिल गरेको छ, तर अझै पनि आम जनताको जीवनमा अपेक्षित परिवर्तन ल्याउन सकेको छैन । संविधानले अधिकार दिएको छ, तर त्यो अधिकार व्यवहारमा पुग्न सकेको छैन । बेरोजगारी, महँगी, असमानता र सेवाप्रवाहको कमजोरीले जनता आज पनि पीडित छन् । यो अवस्था केवल सरकार बदलिँदैमा सुधारिने होइन, यसको लागि सोच, नीति र प्रणालीमै परिवर्तन आवश्यक छ ।
म पत्रकारको रूपमा समाजका ती आवाजहरूको प्रतिनिधि बनेँ, जुन आवाजहरू प्रायः सुन्ने ठाउँसम्म पुग्दैनन् । श्रमजीवी पत्रकार आन्दोलनमा रहँदा मैले श्रम, अधिकार र न्यायको लडाइँ नजिकबाट लडेको छु । त्यसले मलाई सिकायो—संगठित संघर्षले मात्र परिवर्तन सम्भव हुन्छ । यही चेतनाले मलाई राजनीति तर्फ ल्याएको हो, जहाँ नीतिगत तहबाट परिवर्तन गर्न सकिन्छ ।
म पत्रकारको रूपमा समाजका ती आवाजहरूको प्रतिनिधि बनेँ, जुन आवाजहरू प्रायः सुन्ने ठाउँसम्म पुग्दैनन् । श्रमजीवी पत्रकार आन्दोलनमा रहँदा मैले श्रम, अधिकार र न्यायको लडाइँ नजिकबाट लडेको छु । त्यसले मलाई सिकायो—संगठित संघर्षले मात्र परिवर्तन सम्भव हुन्छ । यही चेतनाले मलाई राजनीति तर्फ ल्याएको हो, जहाँ नीतिगत तहबाट परिवर्तन गर्न सकिन्छ ।
कालिकोट मेरो जन्मथलो हो भने भक्तपुर–२ मेरो कर्मथलो हो । यहाँका जनताको दुःख, समस्या र सम्भावना मैले नजिकबाट देखेको छु । विकासका नाममा धेरै आश्वासन दिइएका छन्, तर ठोस परिवर्तन अझै पनि देखिएको छैन । साना–साना योजनामा अल्झाएर जनतालाई अल्झाइराख्ने प्रवृत्ति यहाँ मात्र होइन, देशभर देखिन्छ । तर वास्तविक विकास भनेको नीति, योजना र कार्यान्वयनको स्पष्ट दिशाबाट मात्र सम्भव हुन्छ ।
मलाई थाहा छ, जनतामा पुराना राजनीतिक दलप्रति निराशा बढ्दो छ । बारम्बार एउटै अनुहार, एउटै शैली र परिणामहीन राजनीति देखेर जनता वाक्कदिक्क भएका छन् । उनीहरू नयाँ विकल्प खोजिरहेका छन्—साफ राजनीति, स्पष्ट दृष्टिकोण र जनताप्रति उत्तरदायी नेतृत्व । मेरो उम्मेदवारी त्यही विकल्पको खोजीमा एउटा प्रयास हो ।
म ‘टुरिस्ट उम्मेदवार’ होइन । म यही समाजमा बसेको, यहीँ संघर्ष गरेको र यहीँका जनतासँग जीवन बाँडेको व्यक्ति हुँ । दशकभन्दा बढी समयदेखि यही क्षेत्रमा बस्दै आएकोले यहाँका समस्या केवल तथ्यांकमा होइन, जीवनमा अनुभव गरेको छु । त्यसैले मेरो उम्मेदवारी बाहिरबाट थोपरिएको होइन, यही माटोबाट जन्मिएको हो ।
मेरो राजनीतिक दृष्टिकोण स्पष्ट छ—प्रगतिशील विचारसहितको उन्नत लोकतन्त्र । लोकतन्त्र केवल निर्वाचन जित्ने प्रक्रिया होइन, यो सामाजिक न्याय, समान अवसर र उत्पादनमुखी अर्थतन्त्र निर्माण गर्ने माध्यम हुनुपर्छ । यदि लोकतन्त्रले जनताको जीवनमा परिवर्तन ल्याउन सकेन भने त्यो केवल कागजी व्यवस्था मात्र हुन्छ ।
यस सन्दर्भमा पूर्ण समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली आवश्यक छ भन्ने मेरो विश्वास छ । हरेक मतको समान मूल्य सुनिश्चित नगरी लोकतन्त्र गहिरो हुन सक्दैन । आज पनि आर्थिक, सामाजिक र शक्ति सन्तुलनका कारण प्रत्यक्ष निर्वाचनमा असमान प्रतिस्पर्धा छ । त्यसलाई सुधार्न समानुपातिक प्रणालीले ठूलो भूमिका खेल्न सक्छ ।
मेरो उम्मेदवारी व्यक्तिगत महत्वाकांक्षा होइन, यो एउटा वैचारिक र राजनीतिक जिम्मेवारी हो । पत्रकारिताबाट सिकेको सत्य बोल्ने साहस, श्रमजीवी आन्दोलनबाट सिकेको संघर्षको भावना र जनताको विश्वास—यी सबैले मलाई यहाँसम्म ल्याएको छ ।
त्यस्तै, स्थिर र प्रभावकारी शासनका लागि सशक्त कार्यकारी संरचना आवश्यक छ । सरकार बारम्बार बदलिने, नीति अधुरै रहने र विकास योजनाहरू बीचमै रोकिने अवस्थाले देशलाई पछाडि धकेलिरहेको छ । जनादेश स्पष्ट र स्थिर कार्यकारी हुँदा मात्र दीर्घकालीन योजना सफल हुन्छन् । तर यससँगै शक्ति सन्तुलन पनि आवश्यक छ । सशक्त संसद, स्वतन्त्र न्यायपालिका र नागरिक निगरानी बिना कुनै पनि शासन प्रणाली प्रभावकारी हुन सक्दैन । त्यसैले मेरो दृष्टिकोण सन्तुलित, समावेशी र उत्तरदायी शासन निर्माणतर्फ केन्द्रित छ ।
मेरो उम्मेदवारी व्यक्तिगत महत्वाकांक्षा होइन, यो एउटा वैचारिक र राजनीतिक जिम्मेवारी हो । पत्रकारिताबाट सिकेको सत्य बोल्ने साहस, श्रमजीवी आन्दोलनबाट सिकेको संघर्षको भावना र जनताको विश्वास—यी सबैले मलाई यहाँसम्म ल्याएको छ ।
आज म जनतासँग मत मात्र होइन, विश्वास मागिरहेको छु । यस्तो विश्वास, जसले राजनीति बदल्न सक्छ । यस्तो समर्थन, जसले संसदलाई जनताको वास्तविक आवाज बनाउन सक्छ । अन्ततः मेरो उम्मेदवारी एउटा प्रश्न हो—के हामी पुरानै शैलीको राजनीति दोहोर्याउने कि नयाँ सम्भावनाको ढोका खोल्ने ? यदि परिवर्तन चाहिन्छ भने त्यसको सुरुवात निर्णयबाट हुन्छ । र त्यो निर्णय तपाईंको हातमा छ ।
