२५ वैशाख, काठमाडौं
चीनमा राष्ट्रपति Xi Jinping नेतृत्वको भ्रष्टाचारविरुद्धको अभियान अन्तर्गत दुई पूर्व रक्षामन्त्रीलाई मृत्युदण्ड (दुई वर्षको स्थगनसहित) सुनाइएको छ । यो निर्णयलाई पछिल्लो समय चीनको सैन्य संरचनाभित्र भएको सबैभन्दा ठूलो ‘सफाइ अभियान’ का रूपमा हेरिएको छ ।
को हुन् सजाय पाउने पूर्वमन्त्री ?
सजाय पाउनेमध्ये एक हुन् Wei Fenghe, जसले सन् २०१८ देखि २०२३ सम्म चीनको रक्षामन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए । उनी चीनको शक्तिशाली “रकेट फोर्स” का पूर्व कमाण्डर पनि थिए, जसले चीनका परमाणु तथा मिसाइल प्रणाली हेर्ने गर्छ ।
अर्का हुन् Li Shangfu, जसले वै फङ्हेको उत्तराधिकारीका रूपमा सन् २०२३ मा छोटो समयका लागि रक्षामन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए । उनी अचानक सार्वजनिक जीवनबाट गायब भएपछि पदबाट हटाइएका थिए ।
उनीहरूमाथि के आरोप लाग्यो ?
चिनियाँ सैन्य अदालतले वै फङ्हेलाई “घुस लिएको”, पदको दुरुपयोग गरेको तथा सैनिक नियुक्तिमा अनियमितता गरेको आरोपमा दोषी ठहर गरेको छ ।
त्यस्तै, लि साङ्फुमाथि “घुस लिने र दिने दुवै काम गरेको”, राजनीतिक जिम्मेवारी पूरा नगरेको तथा व्यक्तिगत लाभका लागि शक्ति प्रयोग गरेको आरोप लागेको छ ।
दुवै जनालाई चीनको कम्युनिस्ट पार्टीबाट २०२४ मै निष्कासन गरिएको थियो । उनीहरूको सम्पूर्ण निजी सम्पत्ति जफत गरिने र राजनीतिक अधिकार आजीवन खोसिने निर्णय पनि गरिएको छ ।
‘मृत्युदण्ड तर तुरुन्त फाँसी होइन’
चीनमा “death sentence with two-year reprieve” अर्थात् “दुई वर्षको स्थगनसहित मृत्युदण्ड” भन्ने विशेष कानुनी व्यवस्था छ । यसको अर्थ तुरुन्त फाँसी दिइँदैन । यदि दोषीले दुई वर्षभित्र थप अपराध नगरे राम्रो व्यवहार देखाए भने सजायलाई आजीवन कारावासमा रूपान्तरण गरिन्छ । तर यस केसमा भने पछि जीवनभर जेलमै बस्नुपर्ने र पैरोल (रिहाइ) को सुविधा पनि नपाइने बताइएको छ ।
किन महत्वपूर्ण छ यो फैसला ?
यो घटनाले चीनको सेनाभित्र गहिरो भ्रष्टाचार रहेको संकेत गरेको विश्लेषकहरू बताउँछन् । राष्ट्रपति सी जिनपिङले सन् २०१२ मा सत्ता सम्हालेपछि “भ्रष्टाचारविरुद्ध शून्य सहनशीलता” नीति अपनाएका छन् । तर आलोचकहरूले भने यो अभियान विपक्षी र असहमत शक्तिलाई कमजोर बनाउन पनि प्रयोग गरिएको आरोप लगाउने गरेका छन् ।
विशेषगरी चीनको “People’s Liberation Army (PLA)” भित्र पछिल्ला वर्षहरूमा लगातार उच्च अधिकारीहरू हटाइएका छन् । मिसाइल फोर्सदेखि सैन्य आयोगसम्मका दर्जनौं अधिकारी अनुसन्धानमा परेका छन् ।
सैन्य विश्लेषकहरूले यस्तो व्यापक सफाइ अभियानले चीनको सेनाको आन्तरिक विश्वास, कमाण्ड संरचना र युद्ध तयारीमा समेत असर पर्न सक्ने चेतावनी दिएका छन् ।
