३ असार, दाङ

समाजमा विद्यमान धार्मिक अन्धविश्वास, सामाजिक रूढीवाद, अवैज्ञानिक मान्यता तथा मिथकीय सोचमाथि बहस गर्दै वैज्ञानिक चेतना र तर्कशील संस्कृतिको विकास गर्ने उद्देश्यसहित भौतिकवादी समाज दाङले असार ६ गते विशेष अन्तरक्रिया कार्यक्रम आयोजना गर्ने भएको छ।

“भौतिकवाद अर्थात् विज्ञान के हो ? र भौतिकवादी (वैज्ञानिक चेत) को विकास किन आवश्यक छ ?” भन्ने मूल विषयमा केन्द्रित उक्त कार्यक्रमले समाजमा स्थापित मान्यता, विश्वास र सांस्कृतिक अभ्यासहरूलाई वैज्ञानिक दृष्टिकोणबाट समीक्षा गर्ने लक्ष्य लिएको आयोजकले जनाएको छ।

कार्यक्रममा वैज्ञानिक भौतिकवाद, मानव सभ्यताको विकासक्रम, धर्म र दर्शनको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि, सामाजिक चेतनाको निर्माण तथा वैज्ञानिक सोचको आवश्यकतामाथि गहन बहस गरिने जनाइएको छ। आयोजकका अनुसार पछिल्लो समय समाजमा बढ्दै गइरहेको अन्धविश्वास, भाग्यवाद, कर्मकाण्ड तथा अवैज्ञानिक धारणाले सामाजिक प्रगति र मानव चेतनाको विकासमा अवरोध सिर्जना गरिरहेको सन्दर्भमा यस्ता वैचारिक कार्यक्रमको आवश्यकता झन् बढेको छ।

कार्यक्रममा प्रमोद धिताल ले मूल कार्यपत्र प्रस्तुत गर्नेछन् भने उक्त कार्यपत्रमाथि शशिधर भण्डारी ले टिप्पणी राख्ने कार्यक्रम रहेको छ। साथै कार्यक्रममा मार्क्सवादी चिन्तक रोशन जनकपुरी प्रमुख वक्ताका रूपमा सहभागी हुनेछन्।

भौतिकवादी समाज दाङका अध्यक्ष पदम प्रसाद पोख्रेल ले समाजलाई तर्क, विज्ञान र मानवतामा आधारित दिशातर्फ उन्मुख गराउन यस्ता बहस अपरिहार्य भएको बताए। उनले प्रकृति, मानव सभ्यता र ज्ञानको विकासलाई धार्मिक आख्यानभन्दा वैज्ञानिक अध्ययनका आधारमा बुझ्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याए।

उनका अनुसार पृथ्वी कुनै एक धर्म, समुदाय वा विचारधाराको मात्र होइन, सम्पूर्ण जीवित प्रजातिहरूको साझा घर हो। मानव जाति स्वयं प्रकृतिको दीर्घ विकासक्रमको उपज भएको उल्लेख गर्दै उनले जल, जमिन, आगो र वायुजस्ता प्राकृतिक तत्त्वहरूको अध्ययनबाटै विज्ञानको विकास सम्भव भएको धारणा व्यक्त गरे।

अध्यक्ष पोख्रेलले मानव इतिहासको लामो यात्रामा विभिन्न धर्महरूको उदय, विस्तार र संस्थागत विकास अपेक्षाकृत पछिल्लो चरणको घटना भएको उल्लेख गर्दै अबको समाज निर्माणमा तर्क, विवेक, वैज्ञानिक दृष्टिकोण र मानवीय मूल्यहरूको भूमिका के हुनुपर्छ भन्ने विषयमा खुला बहस आवश्यक रहेको बताए।

उनले असार ६ गतेको कार्यक्रममा विगतका सामाजिक, सांस्कृतिक तथा वैचारिक आन्दोलनका ऐतिहासिक पक्षहरूसमेत प्रस्तुत गरिने जानकारी दिँदै विभिन्न राजनीतिक, सामाजिक, शैक्षिक तथा बौद्धिक क्षेत्रका व्यक्तिहरूलाई कार्यक्रममा सक्रिय सहभागिताका लागि आह्वान गरेका छन्।

आयोजकका अनुसार कार्यक्रम कुनै विचारधाराको प्रचारमा सीमित नभई विज्ञान, तर्कशीलता, मानववाद, प्रकृतिप्रेम तथा आलोचनात्मक चेतनाका विषयमा खुला संवादको थलो बन्ने अपेक्षा गरिएको छ। समाजमा विद्यमान अन्धविश्वास र रूढीवादी सोचमाथि प्रश्न उठाउँदै वैज्ञानिक दृष्टिकोणको विकास गर्ने उद्देश्यले आयोजना गरिएको यो कार्यक्रम दाङको वैचारिक तथा बौद्धिक वृत्तमा चासोको विषय बनेको छ।

विश्व विज्ञान, प्रविधि र ज्ञानको तीव्र विकासको युगमा प्रवेश गरिरहँदा नेपाली समाज अझै पनि विभिन्न प्रकारका अन्धविश्वास, मिथक र अवैज्ञानिक धारणासँग जुधिरहेको छ। यस्तो अवस्थामा वैज्ञानिक चेतना, आलोचनात्मक सोच र तर्कशील संस्कृतिको विकासबारे गरिने बहस केवल वैचारिक अभ्यास मात्र नभई सामाजिक रूपान्तरणको एउटा महत्वपूर्ण प्रयासका रूपमा पनि हेरिएको छ। भौतिकवादी समाज दाङद्वारा आयोजित यो कार्यक्रमले समाजमा ज्ञान, विवेक र वैज्ञानिक दृष्टिकोणमाथि थप बहसको वातावरण सिर्जना गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।